สมุนไพรกับโรคหอบหืด

สมุนไพร โรคหอบหืด วันนี้เราจะมาร้องเรียนรู้ว่ามีสมุนไพรตัวไหนบ้างที่สามารถช่วยให้อาการดีขึ้นได้โดยไม่ต้องพึ่งยา

โรคหอบหืด เป็นโรคทางเดินหายใจที่พบได ้บ่อยทั้งในเด็กไปจนถึงผู้ส ูงอายุ ซึ่งในปัจจุบันปัจจัยความเสี่ยง ต่างๆ ที่ทำให้เกิดโรคหอบหืดนั้นมีมากขึ้น เช่น มลภาวะและอากาศที่เป็นพิษที่มีอัตราสูงขึ้นในเมืองใหญ่ ๆ ของประเทศ รวมถึงสภาพความเป็นอยู่แบบเ มืองซึ่งแออัดยัดเยียดทำให้มีการแพร่กระจายของโรคติดเชื้อทางเดินระบบหายใจได้ง่ายมากยิ่งขึน และการเพิ่มขึ้นของกลุ่มประชากรที่นิยมสูบบุหรี่ ปัจจัยเหล่านี้ทำให้ประเทศไทยมีแนวโน้มของผู้ป่วยโรคนี้เพิ่มมากยิ่งขึ้นในทุกขณะ

โรคหอบหืด เป็นโรคที่มีภาวะการอักเสบเรื้อรังของหลอดลม ซึ่งมีผลทำให้เยื่อบุผนังหลอดลมของผู้ป่วยมีปฏิกิริยาตอบสนองต่อสารภูมิแพ้ และสิ่งแวดล้อมมากกว่าคนปกติ ทำให้ผู้ป่วยมีอาการไอ แน่นหน้าอก หายใจมีเสียงหวีดหรือหอบเหนื่อย เกิดขึ้นทันทีเมื่อได้รับสารก่อโรคหรือสารที่ก่อให้เกิดการแพ้ เช่น ฝุ่น ละอองเกสรดอกไม้ หรือแม้กระทั่งอากาศที่เย็น  ซึ่งอาการที่เกิดขึ้นอาจหาย ได้เอง หรือหายโดยการใช้ยาขยายหลอดลม

ผู้ป่วยโรคหอบหืดบางรายอาจมีอาการเกิดขึ้นเพียงปีละ 1-2 ครั้ง แต่ในบางรายอาจมีอาการเรื้อรังตลอดทั้งปี และมีความจำเป็นต้องใช้ยาเพื่อบรรเทาอาการอย่างต่อเนื่อง ซึ่งยาที่ใช้ในโรคนี้ก็ก่อให้เกิดผลข้างเคียงหลายประกา ร เช่น การใช้ยาพ่นประเภทสเตียรอยด์อย่างไม่ถูกต้อง ก็อาจทำให้มีการเจริญเติบโต ของเชื่อราในช่องปากได้ หรือการรับประทานสเตียรอยด์ ติดต่อกันเป็นเวลานานก็มีผล ต่อการทำงานของไต รวบทั้งยับยั้งการเจริญเติบ โตในผู้ป่วยเด็กได้ การใช้ยาขยายหลอดลมบ่อยๆ ก็มีผลทำให้หัวใจเต้นเร็วได ้ เป็นต้น

ดังนั้น การปฏิบัติตนอย่างถูกต้อง และใช้ยาสมุนไพรที่มีอยู่รอบๆ ตัว ก็อาจเป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับผู้ป่วยโรคหอบหืด

ผู้ป่วยโรคหอบหืด ควรหลีกเลี่ยงจากสิ่งที่ตนเองแพ้ สิ่งที่กระตุ้นให้เกิดการแพ ้ โดยตัวผู้ป่วยหรือญาติอาจจะ สังเกต หรือทำการทดสอบทางผิวหนังดู ว่าแพ้อะไร ในระหว่างมีอาการควรใช้ยาที่ถูกต้องโดยเฉพาะยาพ่น

ควรหลีกเลี่ยงจากอากาศเย็น อาหารเย็น รวมทั้งน้ำเย็น เพราะความเย็นจะทำให้เสมหะจับตัวกันได้ง่าย ซึ่งเสมหะจะเป็นตัวกระตุ้นทำให้เกิดอาการหอบได้ นอกจากนี้การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอและรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ก็จะช่วยสร้างความแข็งแรงให ้ร่างกายได้เช่นกัน

กาซะลอง

สำหรับ สมุนไพร ที่มีการบันทึกในตำรายาโบราณว่าช่วยรักษา หอบหืด ได้ผล เช่น “ปีบ” หรือที่ทางเหนือเรียกว่า กาซะลอง เป็นพืชตระกูลเดียวกับแค และรับประทานได้เช่นเดียวกับดอกแค ในทางยา ดอกปีบได้ถูกนำมาใช้แก้หอบหืด โดยใช้ดอกแห้งมวนด้วยใบบัวหลวงหรือใบตองนวลเป็นบุหรี่สูบแก้หอบ มีการวิจัยพบว่าในดอกปีบมีสารฮีสปีดูลิน (Hispidulin) ซึ่งระเหยได้ มีฤทธิ์ขยายหลอดลมได้ดีกว่า  อมิโนฟิลลีน (Aminophylline) ซึ่งเป็นยาแผนปัจจุบันที่ช่วยรักษาโรคหอบหืด และไม่มีความเป็นพิษแต่อย่างใด ทางภาคเหนือและอีสานใช้รากปีบต้มกินแก้ไอ และยังเชื่อว่ารากปีบมีสรรพคุณบำรุงปอด นอกจากนี้แล้ว ดอกปีบยังเป็นส่วนประกอบที่ สำคัญในยาแก้ริดสีดวงจมูกอีกด้วย

หนุมานประสานกาย

“หนุมานประสานกาย” หรือสังกรณี มีสรรพคุณหลักในการแก้แพ้อา กาศ แก้หอบหืด หลอดลมอักเสบ ขยายหลอดลม หวัด เจ็บคอ ไอเรื้อรัง เป็นสมุนไพรที่น่าจับตามอง เพราะสามารถนำมาพัฒนาเป็นยา รักษาโรคในระบบทางเดินหายใจ ระยะยาวได้ ซึ่งนอกจากประเทศไทยแล้ว ญี่ปุ่นก็มีการใช้ในรูปแบบช าชงเพื่อบรรเทาอาการไอ แก้หลอดลมอักเสบและหอบหืด การใช้ใบหนุมานประสานกายให้ ใช้ใบสดล้างให้สะอาดเคี้ยวค รั้งละ 2 ใบ กลืนน้ำจนกว่ากากยาจะจืดจึง คายทิ้ง หรือกลืนลงไปเลยก็ได้ เคี้ยววันละ 2 ครั้งก่อนอาหารเช้า และเย็น การใช้ใบแห้งให้ใช้ 1-3 ใบชงน้ำดื่มแทนชา หรือถ้าต้มใช้ประมาณ 7-8 ใบต้มกับน้ำ 4 แก้ว ปล่อยให้เดือดเบาๆ จนน้ำงวดเหลือครึ่งหนึ่ง แบ่งกินวันละ 2 ครั้ง ก่อนอาหารเช้า-เย็น หากต้องการดื่มทั้งวัน ใช้ใบเพสลาดสดหรือแห้ง หรือรวมกันทั้งสองอย่างราว 7 ใบ ต้มกับน้ำ 7 แก้ว เพียง 10 นาที ใช้ดื่มต่างน้ำ ในบางคนอาจเกิดอาการแพ้ มีอาการใจสั่น แน่นหน้าอก อึดอัด หายใจไม่สะดวก เวียนศีรษะ คลื่นไส้ ต้องหยุดใช้ยาทันที ฤทธิ์ดังกล่าวเกิดจากการใช้ ใบสดมากกว่าใบแห้ง คนที่เป็นโรคหัวใจ ความดันโลหิตต่ำหรือสตรีมีค รรภ์ไม่ควรรับประทาน

รางจืด

นอกจากนี้ รางจืด และชุมเห็ดเทศ ก็เป็นสมุนไพรอีกชนิดที่มีก ารนำมาใช้ในโรคหอบหืด เพราะในทฤษฎีแพทย์แผนไทย เชื่อว่าการเกิดโรคหอบหืดนั ้น มาจากการที่ร่างกายมีการสะส มของเสียไว้ ดังนั้น การรักษาโรคนี้ก็มุ่งไปที่ก ารขับของเสีย ยาในกลุ่มขับพิษและยาระบายจ ึงถูกนำมาใช้ ซึ่งในผู้ป่วยหลายรายใช้แล้ วได้ผลดี

ข้อมูลโดย…ภญ.ดร.สุภาภรณ์  ปิติพร
หัวหน้ากลุ่มงานเภสัชกรรม
โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร

สมุนไพร โรคหอบหืด และทั้งหมดนี้คือสิ่งที่จะมานำเสนอเพื่อให้ผู้อ่านได้ทราบว่าสมุนไพรอะไรบ้างที่สามารถจะช่วยเราในเบื้องต้นได้

บทความยอดนิยม

แชร์ให้เพื่อนคุณ
Share on facebook
Facebook
0
Share on google
Google
Share on twitter
Twitter
Share on pinterest
Pinterest
0